‘De rechter kan illegale downloaders niet bestraffen’

Pieter De Clerck en Alice Buis
Published on Sunday 150524
De muziek- en filmindustrie lijdt onder onze drang naar snel en gratis entertainment, maar de consument denkt niets fouts te doen door niet te betalen. Wie trekt aan het langste eind?

Sinds begin dit jaar is het in Europa illegaal om films of muziek te downloaden van websites zoals ThePirateBay.com en Kickasstorrents.com. Wie dat wel doet, is dus in principe strafbaar.
‘Tot vorig jaar was daar meer discussie over binnen de gerechtelijke wereld’, zegt ICT-jurist Quinten Seghers. ‘Toen konden Belgische downloaders nog een beroep doen op een wet die hen toeliet een ‘thuiskopie’ te maken. Die wet werd in het leven geroepen ten tijde van de videorecorders, zodat je niet telkens officieel toestemming moest krijgen om een video-opname te maken. Ook films en muziek van het internet halen viel tot voor kort onder die regelgeving. Maar door een uitspraak van het Europees Hof van Justitie is het niet langer legaal te downloaden tenzij er expliciet toestemming voor wordt gegeven.’

Niets te vrezen

Hoewel het verboden is, hoeven mensen die al eens iets van het internet plukken, niet meteen te vrezen dat ze binnenkort voor de rechter moeten verschijnen. ‘Wanneer je bestanden downloadt, houden internetproviders als Belgacom of Telenet daar een jaar lang alle internetgegevens van bij. Het probleem is dat de rechter die informatie enkel mag opvragen als er sprake is van zeer ernstige feiten zoals terrorisme. Hij kan daarom illegale downloaders moeilijk bestraffen’, legt Quinten Seghers uit. Kortom: de privacy van de internetgebruikers gaat voor op de belangen van film- en muziekmakers.

Maar dat is niet overal het geval. In Australië oordeelde een rechter begin april dat zes grote internetproviders de namen en adressen van 4700 klanten vrij moesten geven. Die hadden de Oscarwinnende film ‘Dallas Buyers Club’ illegaal gedownload via het internetprogramma Bittorrent. De downloadende Australiërs mogen een kwade brief in de brievenbus verwachten van de filmmakers. Of ze ook een boete zullen krijgen, valt nog af te wachten.

Bij ons zal het waarschijnlijk zo’n vaart niet lopen’, zegt Quinten Seghers. ‘Het Europees Hof van Justitie heeft de richtlijn van Europa vernietigd, die voorschrijft dat telecomproviders onze surfgegevens twaalf maanden moeten bewaren. Het Belgische Grondwettelijk Hof zal daarom binnenkort waarschijnlijk hetzelfde doen. Op die manier wordt het dus nog moeilijker om te achterhalen wie bepaalde films of muziek op illegale wijze te pakken kreeg.’

Veilig op het web

Omdat het opsporen en bestraffen van illegale downloaders bijna onmogelijk is, focust de entertainmentindustrie op andere manieren om ons online in het gareel te houden. ‘De Belgian Entertainment Association (BEA, vroeger BAF) wil vooral de consument sensibiliseren’, zo zegt Vincent Jadot, jurist bij BEA. ‘De consument moet voor de legale manier kiezen, die veel toegankelijker en vooral veiliger is. Scanwebsites zijn streamingsites waarop alle programma’s en films beschikbaar zijn. Na betaling krijgt de gebruiker vaak niet de gewenste content te zien of moet hij persoonlijke gegevens achterlaten. ‘Wij weten niet waar deze gegevens naartoe gaan en wat ermee wordt gedaan, daarom is sensibiliseren net belangrijk. De consument moet online een veilig gevoel hebben en bijvoorbeeld ook durven te betalen met een creditcard zonder angst om bestolen te worden.’

Naast sensibiliseren wil de BEA ook personen die grote hoeveelheden uploaden laten bestraffen. ‘De bedoeling is om alle illegale websites offline te halen, zodat de surfer geen andere keuze heeft dan naar legale alternatieven over te stappen zoals Netflix, Spotify, YouTube, enzovoort. Zo hebben we onlangs de downloadwebsite The Pirate Bay kunnen neerhalen, maar de administratieve procedure duurde heel erg lang. We hebben in 2008 een klacht ingediend, pas in 2011 heeft het hof van beroep van Antwerpen besloten om de website offline te halen. Een maand later hadden ze al een nieuwe domeinnaam aangemaakt, maar die hebben we uiteindelijk snel weer plat kunnen leggen’, zegt jurist Vincent Jadot met enige trots.

Repressie? Forget it!

Sabam, de bekendste auteursrechtenvereniging van het land, ziet geen heil in het bestraffen van downloaders. ‘Repressie? Dat kan je vergeten! Daarvoor zijn we vijftien jaar te laat.’ Volgens Wim Germonpré van Sabam is illegaal downloaden ondertussen zo ingeburgerd dat er geen draagvlak is bij de burger om er hard tegen op te treden. ‘De verkoop van cd’s is de laatste jaren met bijna tachtig procent gedaald. En neen, de inkomsten via iTunes of YouTube compenseren dat verlies niet, maar individuele downloaders opsporen en bestraffen is niet de oplossing. Dat ligt juridisch en technisch veel te moeilijk.’

In de Verenigde Staten, waar de entertainmentindustrie over een machtige lobby beschikt, moeten downloaders soms aanzienlijke boetes betalen. In 2009 veroordeelde de federale jury een dame uit Minnesota. Ze had 24 liedjes illegaal van het net gehaald. Haar straf? Een boete van 1,9 miljoen dollar, ofwel 80.000 dollar per nummer. ‘Zulke gevallen dienen als voorbeeld voor de rest van de Amerikanen die zich, volgens de industrie, online te veel vrijheid toe-eigenen. Ik ben ervan overtuigd dat de boetes hun effect volledig missen. De buren van de vrouw zullen zich misschien even gedeisd houden, maar een huis verder blijft men gewoon lustig verder downloaden.’

Piraterij is een misdrijf

Ook als het van Sabam afhangt, kan u voorlopig dus ongestraft blijven verder doen zoals u bezig was. ‘We geloven trouwens ook niet echt in sensibiliseren’, biecht Wim Germonpré op. ‘Herinnert u zich nog dat campagnefilmpje dat automatisch afspeelde telkens als u een dvd afspeelde? Je steelt geen tasjes, je steelt geen tv, je steelt geen films. Piraterij is een misdrijf! Daarin wordt echt met het vingertje gewezen, hé. Dat werkt niet bij het jonge doelpubliek.’ Waar Sabam, net als BEA, wel in gelooft, is het aantrekkelijker maken van de legale alternatieven. Zolang die er niet zijn, heeft u weinig redenen om op te houden met gratis downloaden, zo lijkt het wel. Tenzij u natuurlijk vindt dat artiesten een eerlijke vergoeding verdienen voor hun creativiteit.