De digitalisering veranderde veel in de persfotografie

Marthe Deleersnyder en Kim De Fooz
Published on Thursday 130523
Fotografie is dé droomjob volgens een enquête van Vacature. Erasmix toetste dat bij drie persfotografen. Is alles wel zo rozengeur en maneschijn? En hoe is de job veranderd?

Bert Van Den Broucke: vertegenwoordiger fotojournalisten VVJ

Wij ontmoetten Bert Van Den Broucke op het Martelarenplein in Leuven onder een stralend lentezonnetje. Hij is persfotograaf bij Photonews en vertegenwoordiger van de fotojournalisten in de Vlaamse Vereniging van Journalisten (VVJ). Met een sigaret en een pintje bespreken we de toekomst van de persfotografie en hoe je erin terecht komt.

Meer werkdruk door digitalisering

‘Fotografie is een dure studie, alhoewel het nu beter is dan vroeger aangezien alles digitaal kan verlopen. Vroeger moest je namelijk nog filmrolletjes kopen en ontwikkelproducten. Het is dus verbeterd.’

In 2004 maakten ze bij Photonews de overstap naar de digitalisering waardoor er meer werkdruk bijkwam, vooral voor zelfstandige fotografen. Zij moeten nu veel meer doen op een korte tijd om rond te geraken. Ook zijn veel meer mensen zelf beginnen te fotograferen, waardoor de zelfstandige fotograaf, die een winkel heeft, minder aan de bak komt. Als alternatief hiervoor organiseren ze ‘fotoreizen’ om mensen te leren fotograferen. Door digitale fotografie denkt iedereen te kunnen fotograferen. ‘Het is dan ook zoals schrijven, iedereen kan schrijven, je leert het in het eerste leerjaar. Maar daarom schrijf je nog niet goed.’

Burgerjournalisten lopen in de weg

Volgens Bert zal persfotografie niet snel verdwijnen. Journalisten kunnen namelijk niet evenveel foto’s nemen als de persfotografen en tegelijkertijd ook goed luisteren. ‘Ik vind dat burgerjournalistiek wel in de weg komt te staan van ons vak, wat ik dom vind. Als er iets gebeurt, zou het publiek moeten weglopen of helpen. Ik zeg hiermee niet dat je geen foto mag nemen als er iets gebeurt en je staat er op te kijken. Maar mensen lopen daar dan naartoe en lopen zo in de weg. Persfotografen houden daarom altijd een afstand omdat wij telelenzen hebben en zo dus nog altijd ons werk kunnen doen.’

Ondanks de telelenzen zijn persfotografen geen paparazzi. ‘Hier in België kennen we dat fenomeen trouwens niet omdat de markt te klein is en er dus geen inkomen uit te halen valt. Ik vind dat persoonlijk wel een goede zaak.’ Wanneer er paparazzifoto’s  gepubliceerd worden komen die bijna altijd uit het buitenland, waar een bepaalde paparazzicultuur bestaat.

Peter D'Hooghe: persfotograaf bij Photonews

Peter D’Hooghe is persfotograaf bij Photonews en al sinds 1996 werkzaam in de persfotografie. Pas in 2006 maakte hij de overstap naar sportfotograaf. Op café in Beveren spraken we over zijn carrière en de huidige veranderingen en ontwikkelingen in de fotografie.

Vroeger: de donkere kamer

In de beginperiode moest Peter nog al zijn foto’s ontwikkelen in een donkere kamer. ‘Wanneer je ’s avonds foto’s ging nemen, was je vaak niet voor 5 uur ’s ochtends thuis.’ Met de digitalisering veranderde de persfotografie enorm. Nu stuurt Peter zijn foto’s soms al vanuit de auto door naar de redactie, daarna doet hij enkel nog de selectie van de foto’s. ‘Als je tien goede beelden van een voetbalwedstrijd kan doorsturen, laat dan die vijftig minder goede maar achterwege.’ In de realiteit werkt dat vaak niet zo, want de klant vraagt steeds meer.

Burgerjournalistiek vult aan

‘Persfotografie zal altijd blijven bestaan, je kan toch moeilijk aan elke burger vragen om naar een persconferentie te komen om van Elio Di Rupo een foto te nemen?’ Toch vindt Peter burgerjournalistiek geen slechte zaak, want als fotograaf kan je niet overal op het juiste moment zijn. ‘Foto’s die door burgers worden genomen, zijn faits divers, daarmee komen ze niet in het vaarwater van de professionele fotografen. Ik vind wel dat ze hiervoor een vergoeding mogen krijgen.’

Kranten vinden kwaliteit niet zo belangrijk

Als voorbeeld geeft hij de Scheldeprijs van enkele jaren geleden, waar het hele peloton vijfhonderd meter voor de eindstreep in elkaar stuikte. Die bewuste foto’s heeft geen enkele professionele fotograaf, maar dankzij de mensen langs het parcours met fotocamera’s en gsm’s stonden er toch foto’s van het incident in de kranten. ‘Als we eerlijk zijn, de kranten vinden de kwaliteit van de beelden niet zo belangrijk, maar wel de inhoud.’ Aan de andere kant gebeurt het in de regiojournalistiek vaak dat de journalist zelf de foto’s moet nemen. Dit vindt hij wel een spijtige zaak, bovendien wordt de beroepsfotograaf nu niet meer beschermd. ‘Iedereen kan zich tegenwoordig dus fotograaf noemen.’

Collega's helpen elkaar

Als fotograaf heeft hij een goede band met de andere persfotografen, wel ziet hij de concurrentie vaker dan zijn eigen collega’s. Op het voetbalveld komt hij vaak dezelfde mensen tegen, maar toch is het werk eenzamer geworden. Wanneer een andere fotograaf technische problemen heeft wordt er steeds geholpen, want de volgende keer zit jij misschien in de problemen. De andere zijde van de medaille is dat ze een primeur ook niet zomaar gaan weggeven.

Persfotografie is geen sportfotografie

‘Nieuws is om 5 uur aan de Wetstraat staan en niet weten wanneer je terug thuis bent. Bij de sport sturen ze je naar een voetbalwedstrijd die duurt van 8 tot kwart voor 10. Daarna is het werk nog niet gedaan, maar je opdracht is wel af. Persfotografie valt dus helemaal niet te vergelijken met andere takken. ‘Persfoto’s zijn zeer vluchtig, wat je vandaag maakt, ligt morgen bij het groot vuil. Persfotografie is een vak apart, maar wanneer je van je hobby je beroep kan maken, is dat onbetaalbaar.’ Persfotografie is zeer afwisselend. Het ene weekend zit Peter hier in België in de regen en het weekend erop zit hij in het buitenland.

België is te braaf voor paparazzi's

‘België is geen paparazziland. We zijn daarvoor te braaf.’ Hier in België heeft er nooit een paparazzicultuur bestaan. Er zijn weinig BV’s en ook geen fotografen die hun dagen vullen met foto’s nemen van het privéleven van onze koning of van de uitstapjes van de eerste minister. De meeste paparazzifoto’s die hier verschijnen, komen uit het buitenland. Peter gelooft wel dat mocht iemand het aandurven, er wel een markt is voor paparazzifoto’s.

Bas Bogaerts: De Morgen en Flair

Fotograaf Bas Bogaerts werkt een dikke twee jaar voor De Morgen. ‘Ik werk als freelancer, maar ik heb wel een exclusiviteitscontract bij De Morgen. Als zelfstandige moet je natuurlijk al je apparatuur zelf kopen.’ Bas Bogaerts werkt niet alleen voor De Morgen, ook de rubriek Straatpraat van Flair vult hij met foto’s. ‘Maar voor Humo werken mag bijvoorbeeld niet door mijn contract. Het is verboden om je foto’s ook aan andere kranten te verkopen.’

archeoloog

Ik heb geen diploma fotografie. Ik ben eigenlijk archeoloog. Maar de zekerheid van de job maakte mij onrustig. Dus begon ik na zes jaar iets anders te zoeken. Eerst heb ik mijn eigen bedrijfje opgericht om games te maken. En daarna ben ik beland bij de Gazet van Antwerpen en het Nieuwsblad. Zo ben ik stilaan in de persfotografie gerold en ben ik bij De Morgen terechtgekomen. Ik geniet van de verandering. Je weet nooit welke mensen je allemaal ontmoet. En je hebt natuurlijk altijd mindere periodes maar daarom moet je ook verschillende projecten hebben lopen. Zolang je maar je passie uitoefent.

geen concurrentie

‘In de fotografie bestaat er geen concurrentie. Toen ik naar het proces De Gelder ging, spraken we met alle fotografen af en aten we samen pizza. Als je dan een belangrijk persoon mist, zit de kans erin dat een collega-fotograaf je een van zijn slechtere foto’s geeft. Er zit geen echt verhaal achter zulke foto’s. Je hebt natuurlijk altijd fotografen die een primeur zoeken op zo'n proces. Maar die fotografen vallen nogal vlug op als ze er van tussen proberen muizen  en dan volgen we hen gewoon en is hun primeur weg.’

ramptoerisme

‘Soms lijkt persfotografie wel op ramptoerisme. Een grote maatschappelijke ramp zoals bijvoorbeeld Sierre treft honderden mensen, dus is het relevant om foto’s te publiceren. Maar het moment dat je Facebookfoto’s van het internet plukt om te publiceren, heb je een ethische grens overschreden Toch gebeurt het, anders zou een magazine als Blik nooit gevuld geraken.’

Beelden zijn geen foto's

‘Ik denk echter niet dat burgerfotografie ons gaat vervangen. Er is een verschil tussen beelden en foto’s. Beelden leg je zomaar vast en bij foto’s zit er een verhaal achter. ‘Een fotograaf kijkt sneller naar de achterkant van het verhaal, het litteken.’ Wij hebben een bepaalde visie die een burger niet heeft, een kwaliteitsnorm. Ik zeg niet dat burgers slechte foto’s leveren, maar wij hebben een visie. Een krant kan niet hopen dat iedere dag de juiste burgerfoto binnenkomt. Je kan daar niet op vertrouwen, dus heb je een vast team nodig.’

Het is alvast duidelijk dat we persotografen nog steeds nodig hebben. De tijd is nog niet gekomen dat we dagelijks Instagramfoto’s in onze kranten zullen treffen. Fotografie blijft een apart beroep, en volgens velen, een droomjob. De fotografen die we interviewden verdienen allemaal hun boterham, maar er zijn er ook die het met heel wat minder moeten doen.