De verslaafde consument van morgen leeft vandaag

Fiebe Mertens
Published on Sunday 171217
Roel van Duijn (74) is een van de oprichters van Provo, een protestbeweging die in de jaren 60 het jonge, tegendraadse karakter van de Amsterdammers benadrukte. Ze verzamelden rond een bronzen beeld. 'Wij zijn verslaafde consumenten geworden, waarvoor wij het volk waarschuwden aan het Lieverdje.'

In 1965 heerste er onrust op het Spui in Amsterdam. In die tijd was de burgemeester de gezagvoerder en het volk moest naar hem luisteren. Met drie andere kompanen richt politicus en politiek activist Roel van Duijn Provo op, een protestbeweging tegen het autoritaire gezag. Met hun pamfletten en radicale ideeën trokken ze naar het Spui om bij het bronzen beeld het Lieverdje toespraken en protestacties te houden.

Die protestacties hebben zijn effect gehad. Een meer democratische en vrijere samenleving is het resultaat. Toch is er nu een soort terugslag door de verslaafde consument, het zogenaamde klootjesvolk. 'We leven in een tijd waarin het klootjesvolk probeert wraak te nemen op wat er toen gebeurd is', zegt hij. Ingaan tegen de autoriteiten gebeurt met een omgekeerde inhoud volgens hem. De verandering van het klimaat zou een van de belangrijkste problemen zijn, veroorzaakt door het klootjesvolk: ‘Dat is nu een wereldprobleem, omdat wij inderdaad verslaafde consumenten zijn geworden waarvoor wij het volk waarschuwden aan het Lieverdje. Niet voldoende mensen maken zich sterk genoeg voor een duurzame maatschappij’, aldus van Duijn. Hij verwijst hierbij naar de partijen die volgens hem op deze ideologie zijn gebaseerd: Front National in Frankrijk, Alternative für Deutschland (AFP) in Duitsland en het Vlaams Belang in België.

van Duijn: 'Niet voldoende mensen maken zich sterk genoeg voor een duurzame maatschappij.'

Ook op eigen zijn land heeft hij nog steeds kritiek: ‘Geert Wilders (Partij voor de Vrijheid) is een vertegenwoordiger van het klootjesvolk, want hij is niet democratisch en hij negeert het hele probleem van het klimaat. De partij van Thierry Baudet (Forum voor Democratie) is een vorm van democratie, maar ze steunt landen zoals Rusland waar geen vleugje democratie te bespeuren is.’

In 2013 gaf van Duijn een lezing in Moskou over de Provo-beweging. Daar ervaarde hij dat er iets verschrikkelijk fout is in het politiek systeem. ‘Het Russische volk gelooft niet dat Rusland in oorlog is, hoewel er talloze bewijzen zijn. Doordat de journalistiek op een laag niveau staat, accepteren ze alle aanwijzingen van het gezag. De leugens van Poetin schrijven ze op alsof het waar is’, zegt hij.

Geert Wilders (Partij voor de Vrijheid) is een vertegenwoordiger van het klootjesvolk, want hij is niet democratisch en hij negeert het hele probleem van het klimaat.'

Toch gaan we niet terug naar de tijdsgeest van de jaren 60 en 70 beweert hij. Daarmee kaart hij nog een maatschappelijk probleem aan: ‘Diegenen die zich afzetten tegen immigranten, willen terug naar een meer conservatieve maatschappij met enkel Nederlanders. Dat gaat niet gebeuren, de vluchtelingenstroom zal enkel toenemen. Het is heel moeilijk tegen te houden, dus ik denk niet dat we richting een wereld gaan waarin in elk land maar één soort mensen woont.’

Er blijven wel degelijk landen die daar voorstander van zijn, zoals het huidige Rusland. Maar van Duijn is er redelijk gerust en schuift het cliché naar voor: 'Ik geloof in de mogelijkheid om een betere wereld te maken'. Als God bestaat is het alvast geen rechtvaardige god, vindt hij, want hoe kan God goedkeuren dat er in Auschwitz miljoenen joden om het leven zijn gebracht? 'In een dergelijke God geloof ik niet. Ik geloof wel dat de natuur een god is of goddelijke krachten vertegenwoordigt', aldus van Duijn. En daarmee is de kous af.